Od kiedy obowiązuje zakaz palenia węglem w Polsce?

• Zakaz palenia węglem w Polsce wprowadzany jest stopniowo przez uchwały antysmogowe w poszczególnych województwach
• Pierwsze zakazy weszły w życie w 2017 roku w Małopolsce i na Śląsku
• Warszawa zakazała palenia węglem od 1 października 2023 roku
• Kraków wprowadził całkowity zakaz spalania paliw stałych już w 2019 roku
• 2024 rok przyniósł nowe ograniczenia w siedmiu województwach
• Planowany całkowity zakaz w miastach od 2030 roku, na wsiach od 2040 roku

Kiedy w Polsce zaczął obowiązywać zakaz palenia węglem

Czy zastanawiałeś się kiedyś, od kiedy w Polsce obowiązuje zakaz palenia węglem? To pytanie nurtuje wielu właścicieli domów, którzy wciąż korzystają z tradycyjnych kotłów węglowych. Prawda jest taka, że zakazy wprowadzane są stopniowo i różnią się w zależności od województwa. Pierwsze ograniczenia weszły w życie już w 2017 roku w województwie małopolskim i śląskim. Wtedy to zaczęto wymagać, aby wszystkie nowe kotły spełniały określone normy emisyjne. To był dopiero początek większych zmian w polskiej polityce antysmogowej.

Kraków stał się pionierem w walce ze smogiem, wprowadzając już w 2019 roku całkowity zakaz spalania paliw stałych na terenie miasta. To była prawdziwa rewolucja! Mieszkańcy musieli przejść na ogrzewanie gazowe lub elektryczne. Efekty? Jakość powietrza w mieście znacząco się poprawiła. Stężenie szkodliwych pyłów PM10 spadło o 40 procent w ciągu trzech lat od wprowadzenia zakazu. Warszawiacy dołączyli do tego grona nieco później – zakaz palenia węglem w stolicy obowiązuje od 1 października 2023 roku.

Rok 2024 przyniósł kolejną falę ograniczeń. Siedem województw wprowadzilo nowe zakazy dotyczące tak zwanych kopciuchów – kotłów niespełniających podstawowych norm emisyjnych. Wielkopolskie, dolnośląskie, lubelskie, zachodniopomorskie, świętokrzyskie, śląskie i podkarpackie – wszystkie te regiony zakazały użytkowania najstarszych i najbardziej emisyjnych pieców. To oznacza, że w połowie Polski kopciuchy stały się nielegalne. Właściciele takich urządzeń muszą je wymienić na nowocześniejsze, ekologiczne źródła ciepła. Za nieprzestrzeganie przepisów grożą kary od 20 złotych do nawet 5 tysięcy złotych.

Najważniejsze pytania o zakaz palenia węglem

• Od kiedy obowiązuje całkowity zakaz palenia węglem w Polsce?
  Całkowitego, ogólnokrajowego zakazu jeszcze nie ma. Rząd planuje wprowadzić go w miastach od 2030 roku, a na obszarach wiejskich od 2040 roku.
• Które miasta już zakazały palenia węglem?
  Kraków od 2019 roku, Warszawa od października 2023 roku, Sopot od stycznia 2024 roku. Kolejne miasta planują podobne zakazy.
• Co to są kopciuchy i czy są już zakazane?
  Kopciuchy to kotły niespełniające żadnych norm emisyjnych. Od 2024 roku są zakazane w siedmiu województwach, a w pozostałych terminy wymiany przypadają na kolejne lata.
• Jakie kary grożą za palenie węglem tam, gdzie jest zakaz?
  Kary wynoszą od 20 złotych do 5 tysięcy złotych. Mandaty nakładają policja, straż gminna oraz inspektorzy ochrony środowiska.
• Czy można jeszcze kupować kotły węglowe?
  Tak, ale tylko te spełniające wysokie normy emisyjne – minimum klasa 5 lub wymagania ekoprojektu. Nie można instalować ich w niektórych miastach.
• Do kiedy muszę wymienić stary piec węglowy?
  Terminy różnią się w zależności od województwa i klasy kotła. Najwcześniej do 2027 roku kotły klasy 3 i 4, najpóźniej do 2040 roku wszystkie kotły węglowe.

ŹRÓDŁO:

• [1]https://www.viessmann.pl/pl/blog/do-kiedy-mozna-palic-weglem-w-polsce-aktualne-przepisy-przyszle-nowelizacje.html[1]
• [2]https://biznes.interia.pl/gospodarka/news-zakaz-palenia-weglem-w-polsce-ile-wynosza-kary-i-gdzie-obowi,nId,7824388[2]
• [3]https://businessinsider.com.pl/wiadomosci/rzad-planuje-calkowity-zakaz-palenia-weglem-w-polsce-sa-konkretne-daty/g69l2bj[3]

Kiedy weszły w życie pierwsze zakazy palenia węglem w polskich miastach?

Kraków otworzył nowy rozdział w walce ze smogiem, wprowadzając jako pierwsze miasto w Polsce całkowity zakaz palenia węglem i drewnem12. 1 września 2019 roku to data, która przeszła do historii polskiej ekologii3. Mieszkańcy stolicy Małopolski musieli tego dnia pożegnać się z tradycyjnymi piecami węglowymi na zawsze1.

Czy zastanawiałeś się kiedyś, jak wyglądały pierwsze dni po wprowadzeniu zakazu? Krakowska straż miejska przeprowadziła ponad 4,5 tysiąca kontroli w pierwszym sezonie grzewczym3. Efekty? Spektakularne – stężenie szkodliwych pyłów PM10 spadło o 40 procent w ciągu trzech lat2.

Warszawa poszła w ślady Krakowa

Stolica nie mogła zostać w tyle. 1 października 2023 roku Warszawa dołączyła do grona miast bez węgla45. To był moment przełomowy dla 1,8 miliona mieszkańców stolicy6. W przeciwieństwie do rygorystycznego zakazu krakowskiego, warszawski pozostawił pewne wyjątki:

• Instalacje spełniające wymogi ekoprojektu z eksploatacją sprzed czerwca 2022 roku
• Kotły klasy 5 zainstalowane przed listopadem 2017 roku
• Możliwość palenia do końca żywotności urządzenia

Sopot jako pionier uzdrowisk

Nadmorski kurort wyprzedził inne miasta uzdrowiskowe7. Od 1 stycznia 2024 roku w Sopocie obowiązuje zakaz używania kopciuchów na węgiel, koks i drewno8. Z ponad 8 tysięcy pieczy węglowych w latach 90. zostało zaledwie około 607. Sopot pokazał, że systematyczne działania przynoszą rezultaty – miasto jest dziś wolne od smogu7.

Jakie są planowane terminy całkowitego zakazu węgla w skali krajowej?

Rząd przygotowuje najbardziej ambitny plan dekarbonizacji w historii Polski1. W aktualizacji Krajowego Programu Ochrony Powietrza pojawiły się konkretne daty całkowitego zakazu palenia węglem1. To już nie odległe plany, ale realny harmonogram transformacji energetycznej naszego kraju.

Miasta pożegnają się z węglem do 2030 roku12. Mieszkańcy ośrodków miejskich będą musieli przejść na alternatywne źródła ogrzewania w ciągu najbliższych sześciu lat. Brzmi to może drastycznie, ale patrząc na przykład Krakowa czy Warszawy, można to zrobić. Tereny wiejskie dostaną dziesięć lat więcej – całkowity zakaz węgla ma tam obowiązywać od 2040 roku12.

Etapy wycofywania węgla z rynku

Zanim dojdzie do całkowitego zakazu, węgiel będzie systematycznie znikał ze sklepów. Od 1 lipca 2029 roku z obrotu znikną popularne rodzaje węgla34:

• węgiel kostka
• węgiel orzech
• węgiel groszek
• węgiel miał

Pierwszy etap już się rozpoczął – od sierpnia 2024 roku obowiązują zaostrzzone wymagania jakościowe35. To oznacza, że najgorszy węgiel powoli przestaje być dostępny dla zwykłych konsumentów.

Co stoi za tymi planami?

Dlaczego władze zdecydowały się na tak radykalne kroki? Polska musi spełnić unijne zobowiązania dotyczące neutralności klimatycznej do 2050 roku67. Obecny udział węgla w ogrzewaniu domów wynosi około 25 procent w miastach2. To ogromna liczba gospodarstw, które będą musiały znaleźć alternatywę.

Rząd nie zostawia jednak mieszkańców samych sobie. Transformation ma być sprawiedliwa i wspierana dotacjami8. Program „Czyste Powietrze” oraz fundusze unijne mają pomóc w przejściu na ekologiczne źródła ciepła. Czy te plany są realne? Czas pokaże, ale jedna rzecz jest pewna – era węgla w Polsce powoli dobiega końca.

Które województwa już wprowadziły ograniczenia dotyczące spalania węgla?

Czternaście z szesnastu polskich województw przyjęło już uchwały antysmogowe ograniczające spalanie węgla12. Tylko województwa warmińsko-mazurskie i podlaskie wciąż nie mają takich regulacji34. To oznacza, że niemal całą Polskę objęły już jakieś formy ograniczeń dotyczących kopciuchów5.

Województwa z najbardziej restrykcyjnymi przepisami

Najbardziej radykalne kroki podjęły regiony najbardziej dotkniętych smogiem. Województwo śląskie i małopolskie należą do pionierów – wprowadzały pierwsze ograniczenia już w 2017 roku63. Śląsk zakazał używania najgorszych kopciuchów stopniowo – najpierw kotły starsze niż 10 lat, potem te używane 5-10 lat17.

Dolnośląskie poszło jeszcze dalej – od lipca 2024 roku obowiązuje tam zakaz wszystkich instalacji niespełniających minimum 3 klasy8. We Wrocławiu planuje się całkowity zakaz palenia węglem już w 2028 roku9.

Gdzie obowiązują zakazy od 2024 roku

Rok 2024 przyniósł lawinę nowych ograniczeń. Siedem województw wprowadzilo jednocześnie zakazy kopciuchów od stycznia10:

• Wielkopolskie – zakaz kotłów bezklasowych
• Zachodniopomorskie – podobne ograniczenia jak w Wielkopolsce
• Lubelskie – zakaz kotłów klasy 1 i 2
• Kujawsko-pomorskie – ograniczenia dla kominków
• Świętokrzyskie – od lipca zakaz kotłów klasy 3 i 4

Mieszkańcy tych regionów musieli pospieszyć się z wymianą starych pieców7. Za nieprzestrzeganie przepisów grożą kary od 20 złotych do nawet 5 tysięcy złotych110. Kontrole prowadzą straże gminne, policja i inspektorzy ochrony środowiska.

Co zmieni się dla właścicieli domów po 2030 roku?

Od 2030 roku właściciele domów jednorodzinnych będą musieli przygotować się na prawdziwą rewolucję energetyczną1. Czy zdajesz sobie sprawę, że twój dom może wymagać kompleksowej przebudowy? Wszystkie nowe budynki będą musiały być zeroemisyjne, co oznacza koniec z montażem kotłów gazowych czy węglowych23.

Obowiązkowa modernizacja istniejących budynków

Właściciele starszych domów stają przed największym wyzwaniem. Do 2035 roku zużycie energii w budynkach mieszkalnych musi spaść o 20-22 procent2. To nie są tylko marzenia ekologów – to prawne wymagania, których nie da się zignorować.

Twój dom może wymagać gruntownej termomodernizacji:

• Docieplenie ścian zewnętrznych i dachu
• Wymiana stolarki okiennej i drzwiowej
• Modernizacja instalacji grzewczej
• Montaż wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła

Koszty i wsparcie finansowe

Modernizacja może kosztować dziesiątki tysięcy złotych, ale państwo przygotowało znaczące wsparcie4. Program „Czyste Powietrze” oferuje dotacje do 170 tysięcy złotych na kompleksową modernizację5. Pompa ciepła z fotowoltaiką może obniżyć roczne koszty ogrzewania nawet do 987 złotych6.

Właściciele domów po 2030 roku będą żyć w bardziej komfortowych, energooszczędnych budynkach. Choć droga do tego celu wymaga inwestycji, długoterminowe korzyści – niższe rachunki, wyższa wartość nieruchomości i czyste powietrze – z pewnością je przeważą.